Khi chọn đèn học, nhiều người thường hỏi đèn bao nhiêu Watt, sáng mạnh không, có mấy chế độ sáng. Nhưng để biết bàn học có đủ sáng hay không, thông số nên quan tâm hơn là Lux.
Với nhu cầu học tập thông thường, khu vực đọc – viết trên mặt bàn nên hướng tới khoảng 500 Lux. Đây là mức phù hợp với đa số học sinh, sinh viên và người làm việc tại bàn.
Tuy nhiên, không phải cứ nhiều Lux hơn là tốt hơn. Ánh sáng còn cần đều, không chói và không nhấp nháy.
Lux là gì?
Lux là đơn vị đo độ rọi, tức là lượng ánh sáng thực sự chiếu tới một bề mặt.
Nói đơn giản:
Lux cho biết mặt bàn học của bạn đang nhận được bao nhiêu ánh sáng.
Điểm này khác với Watt.
Watt là công suất tiêu thụ điện của đèn. Một chiếc đèn 10W chưa chắc đã cho độ rọi tốt hơn một chiếc đèn 8W nếu thiết kế quang học kém, ánh sáng tỏa sai hướng hoặc vùng chiếu quá hẹp.
Với bàn học, điều quan trọng không phải đèn tiêu thụ bao nhiêu điện, mà là mặt bàn có đủ sáng để đọc và viết hay không.
Bao nhiêu Lux là đủ để học tập?
Nếu cần một con số dễ nhớ, DCC Light khuyến nghị:
Khoảng 500 Lux tại khu vực đọc – viết là mức phù hợp cho học tập thông thường.
Mức này thường đủ để:
- Đọc sách
- Viết vở
- Làm bài tập
- Học ngoại ngữ
- Làm việc với tài liệu
- Sử dụng bàn học trong thời gian tương đối dài
Đây không phải con số “thần kỳ”. Nhưng là mốc thực tế để bố mẹ và người dùng dễ hình dung khi chọn đèn học.
Các mức Lux thường gặp
Dưới 300 Lux
Mức này thường hơi thấp cho học tập lâu dài.
Nếu ánh sáng trên mặt bàn dưới 300 Lux, người học có thể vẫn nhìn thấy chữ, nhưng mắt dễ phải cố hơn, nhất là khi đọc chữ nhỏ, viết lâu hoặc học vào buổi tối.
Dấu hiệu thường gặp:
- Hay cúi sát xuống vở
- Cảm giác chữ không rõ
- Nhanh mỏi mắt
- Muốn bật thêm đèn
- Dễ mất tập trung
Không phải cứ dưới 300 Lux là không thể học. Nhưng nếu dùng làm góc học chính thì chưa ổn.
Khoảng 500 Lux
Đây là mức nên hướng tới cho bàn học.
500 Lux thường cho cảm giác đủ sáng, rõ chữ và phù hợp với đa số nhu cầu học tập hằng ngày.
Nếu đèn có ánh sáng đều, chống chói tốt và Flicker thấp, mức 500 Lux thường đã khá dễ chịu.
Không cần quá phức tạp.
Với đa số học sinh, đây là mốc hợp lý.
700–1000 Lux
Mức này sáng hơn, phù hợp với một số nhu cầu cần nhìn chi tiết hơn.
Ví dụ:
- Vẽ kỹ thuật
- Làm mô hình
- Đọc chữ rất nhỏ
- Người lớn tuổi cần ánh sáng rõ hơn
- Công việc cần quan sát chi tiết trên giấy
Tuy nhiên, cần cẩn thận với chống chói.
700–1000 Lux có thể tốt nếu ánh sáng được phân bố đều và không gắt. Nhưng nếu đèn tập trung sáng mạnh vào một điểm, mặt giấy dễ bị lóa.
Sáng hơn chưa chắc dễ chịu hơn.
Trên 1000 Lux
Không phải lúc nào cũng cần.
Với học tập thông thường, trên 1000 Lux có thể gây cảm giác quá sáng nếu đèn không chống chói tốt hoặc mặt bàn phản xạ mạnh.
Một số người thích ánh sáng rất rõ. Nhưng với trẻ em học buổi tối, mức sáng quá cao có thể hơi gắt.
Nên dùng khi thật sự cần nhìn chi tiết, không nên mặc định càng cao càng tốt.
Vì sao không nên chỉ nhìn Lux tối đa?
Nhiều sản phẩm quảng cáo Lux rất cao.
Nhưng cần xem kỹ con số đó được đo ở đâu.
Ví dụ:
- Đo ngay dưới bóng đèn
- Đo ở khoảng cách rất gần
- Đo tại điểm sáng nhất
- Không nói rõ khoảng cách đo
- Không nói vùng sáng rộng bao nhiêu
Những con số này có thể tạo cảm giác đèn rất mạnh, nhưng khi đặt lên bàn học thật lại không giống quảng cáo.
Với đèn học, điều cần quan tâm là Lux tại vị trí trẻ đọc và viết, chứ không phải Lux sát nguồn sáng.
Một chiếc đèn tốt không chỉ có điểm giữa thật sáng. Nó cần vùng sáng đủ rộng và tương đối đều.
Độ rọi đều quan trọng không?
Rất quan trọng.
Một chiếc đèn có thể đạt 700 Lux ở giữa bàn nhưng rìa bàn chỉ còn rất tối. Khi đó mắt phải liên tục chuyển giữa vùng sáng và vùng tối.
Dùng lâu sẽ không thoải mái.
Với bàn học, ánh sáng nên phủ đều khu vực chính:
- Vở đang viết
- Sách đang đọc
- Khu vực đặt bút, tài liệu
- Một phần không gian xung quanh vùng học
Không cần cả bàn sáng như nhau tuyệt đối. Nhưng không nên sáng gắt một điểm và tối rõ ở các vùng còn lại.
Ánh sáng đều thường dễ chịu hơn ánh sáng mạnh nhưng gom lại một chỗ.
Lux cao có giúp chống cận không?
Không nên hiểu như vậy.
Lux đủ giúp người học nhìn rõ hơn và giảm tình trạng phải căng mắt trong môi trường thiếu sáng. Nhưng Lux không phải tiêu chuẩn chống cận thị.
Cận thị liên quan đến nhiều yếu tố:
- Di truyền
- Thời gian nhìn gần kéo dài
- Thiếu hoạt động ngoài trời
- Tư thế học
- Khoảng cách đọc – viết
- Thói quen dùng màn hình
- Thời gian nghỉ mắt
Đèn đủ Lux chỉ là một phần của môi trường học tập tốt.
Nói đúng hơn:
Thiếu sáng là không tốt.
Nhưng nhiều Lux hơn không có nghĩa là chống cận tốt hơn.
Đây là chỗ quảng cáo hay nói quá.
Lux hay Watt quan trọng hơn?
Lux quan trọng hơn khi đánh giá ánh sáng bàn học.
Watt chỉ cho biết đèn tiêu thụ bao nhiêu điện. Nó không cho biết ánh sáng tới mặt bàn bao nhiêu.
Hai chiếc đèn cùng 10W có thể cho trải nghiệm rất khác nhau:
- Một chiếc chiếu sáng đều, dễ chịu
- Một chiếc sáng gắt ở giữa, rìa bàn tối
- Một chiếc đủ Lux
- Một chiếc tỏa ánh sáng sai hướng, mặt bàn vẫn thiếu sáng
Vì vậy, khi chọn đèn học, đừng chỉ hỏi “đèn bao nhiêu Watt”.
Hãy hỏi:
“Độ rọi trên mặt bàn có đủ không?”
Câu đó thực tế hơn.
Lux hay CRI quan trọng hơn?
Với học tập thông thường, Lux thường cần ưu tiên trước CRI rất cao.
CRI nói về khả năng tái hiện màu sắc. CRI 90 là mức tốt cho đèn học.
Nhưng nếu đèn thiếu Lux, người học vẫn khó nhìn rõ chữ dù CRI có cao.
Nói gọn:
- Lux giúp nhìn đủ rõ
- CRI giúp màu sắc nhìn tự nhiên hơn
Cả hai đều quan trọng.
Nhưng nếu phải chọn thứ tự, hãy đảm bảo đủ Lux trước, rồi xét CRI.
Lux hay Flicker quan trọng hơn?
Cả hai đều quan trọng.
Nếu đèn đủ Lux nhưng nhấp nháy nhiều, dùng lâu vẫn khó chịu.
Nếu đèn ít Flicker nhưng thiếu sáng, người học vẫn phải căng mắt.
Vì vậy, với đèn học, DCC Light thường ưu tiên theo thứ tự:
- Flicker thấp
- Lux đủ trên mặt bàn
- Chống chói tốt
- Vùng sáng đủ rộng và đều
- CCT phù hợp
- CRI từ 90 trở lên nếu có điều kiện
Lux đứng rất cao, nhưng không đứng một mình.
Cách kiểm tra Lux tại nhà
Muốn đo chính xác nên dùng máy đo Lux chuyên dụng.
Tuy nhiên, người dùng phổ thông có thể dùng ứng dụng đo Lux trên điện thoại để tham khảo sơ bộ.
Cách làm:
- Đặt điện thoại tại vị trí thường đặt vở
- Mở ứng dụng đo Lux
- Bật đèn ở mức sáng thường dùng
- Đo tại vài vị trí trên bàn
- So sánh giữa điểm giữa và hai bên rìa bàn
Kết quả từ điện thoại không chính xác tuyệt đối vì cảm biến mỗi máy khác nhau. Nhưng vẫn giúp bạn biết bàn học đang quá tối, quá lệch sáng hoặc chỉ sáng một điểm.
Dùng để tham khảo là được.
Đừng xem là phép đo chuẩn.
Khi nào cần tăng Lux?
Có thể cần tăng độ sáng nếu:
- Trẻ hay cúi sát xuống vở
- Chữ nhỏ khó đọc
- Bàn học thiếu sáng rõ
- Học vào buổi tối nhiều
- Người dùng lớn tuổi
- Làm việc cần nhìn chi tiết
- Vùng sáng trên bàn quá hẹp
Nhưng khi tăng Lux, cần kiểm tra lại chói.
Nếu tăng sáng mà mặt giấy bị lóa, trẻ phải nheo mắt hoặc xoay đèn đi, thì không ổn.
Tăng sáng không phải lúc nào cũng là giải pháp.
Có khi chỉ cần đổi góc chiếu hoặc bật thêm ánh sáng nền trong phòng.
Khi nào cần giảm Lux?
Nên giảm độ sáng nếu:
- Mặt giấy bị lóa
- Ánh sáng quá gắt
- Trẻ nheo mắt
- Đèn chiếu thẳng vào mắt
- Học buổi tối thấy khó chịu
- Bàn học nằm trong phòng khá tối, chênh lệch sáng quá lớn
Nhiều người bật đèn mức cao nhất theo thói quen.
Không cần thiết.
Đèn có nhiều nấc sáng nên được chỉnh theo thời điểm và nhu cầu.
Checklist độ rọi cho bàn học
Khi kiểm tra ánh sáng bàn học, có thể xem nhanh:
- Khu vực đọc – viết có khoảng 500 Lux không?
- Ánh sáng có đều trên mặt bàn không?
- Có vùng nào sáng gắt quá không?
- Rìa bàn có tối hơn quá nhiều không?
- Mặt giấy có bị lóa không?
- Đèn có chiếu thẳng vào mắt không?
- Có cần bật thêm ánh sáng phòng không?
- Đèn có Flicker thấp không?
- CCT có nằm khoảng 4000K–5000K không?
- Trẻ có phải cúi sát hoặc nheo mắt không?
Nếu bàn học đủ sáng nhưng vẫn khó chịu, hãy kiểm tra chống chói và Flicker trước khi tăng thêm độ sáng.
Nên chọn bao nhiêu Lux để học tập?
Với đa số học sinh, sinh viên và người làm việc tại bàn, khoảng 500 Lux trên khu vực đọc – viết là mức phù hợp.
Nếu cần nhìn chi tiết hơn, có thể dùng 700–1000 Lux, nhưng phải kiểm soát chói tốt.
Không nên chọn đèn chỉ vì Lux rất cao.
Đèn học tốt không phải là đèn sáng nhất. Đèn học tốt là đèn đủ sáng, ánh sáng đều, không chói và dùng lâu vẫn dễ chịu.
Nói ngắn gọn:
500 Lux là mốc nên hướng tới.
Nhưng cảm giác dễ chịu mới là thứ quyết định đèn có đáng dùng lâu dài hay không.
