Khi xem thông số đèn học, bạn có thể gặp các mức CRI 80, CRI 90 hoặc CRI 95. Nhìn qua chỉ chênh 10 điểm, nhưng trong thực tế sử dụng, CRI 80 và CRI 90 có thể cho cảm giác ánh sáng khác nhau khá rõ, nhất là khi đọc sách, xem hình ảnh hoặc dùng đèn trong thời gian dài.
Vậy CRI 80 và CRI 90 khác nhau thế nào? Có nên trả thêm tiền để chọn đèn CRI 90 không? Với đèn học, DCC Light thường khuyến nghị nên ưu tiên CRI 90 nếu ngân sách cho phép.
CRI là gì?
CRI là chỉ số hoàn màu, cho biết ánh sáng của đèn tái hiện màu sắc vật thể trung thực đến đâu so với nguồn sáng tham chiếu.
Nói đơn giản:
CRI càng cao thì màu sắc dưới đèn càng gần với màu thật hơn.
Ví dụ, cùng một quyển sách có hình minh họa màu, dưới đèn CRI cao, màu sắc thường nhìn tự nhiên và dễ chịu hơn. Dưới đèn CRI thấp, màu có thể hơi nhợt, lệch tông hoặc kém tươi hơn.
CRI không phải độ sáng.
CRI cũng không phải tiêu chuẩn chống cận.
Nó chủ yếu nói về chất lượng màu sắc của ánh sáng.
CRI 80 là gì?
CRI 80 là mức hoàn màu phổ biến trên nhiều loại đèn LED dân dụng.
Mức này không quá tệ. Với các nhu cầu chiếu sáng cơ bản như hành lang, phòng kho, chiếu sáng phụ hoặc khu vực không cần nhìn màu chính xác, CRI 80 vẫn có thể dùng được.
Nhưng với đèn học, CRI 80 chỉ nên xem là mức tạm ổn.
Lý do là bàn học không chỉ cần “có ánh sáng”. Trẻ còn đọc sách, nhìn hình minh họa, viết vở, dùng bút màu, xem tài liệu và học trong thời gian dài.
Ánh sáng CRI 80 vẫn có thể đủ dùng, nhưng màu sắc thường không tự nhiên bằng CRI 90.
Nhìn nhanh thì có thể không thấy khác biệt lớn.
Dùng lâu mới dễ nhận ra.
CRI 90 là gì?
CRI 90 là mức hoàn màu tốt hơn, thường được khuyến nghị cho các không gian cần chất lượng ánh sáng cao hơn.
Với đèn học, CRI 90 giúp màu sắc sách vở, tranh ảnh, bút màu và vật dụng trên bàn nhìn tự nhiên hơn.
Ánh sáng cũng thường cho cảm giác dễ chịu hơn nếu các yếu tố khác như Flicker, Lux và chống chói được xử lý tốt.
DCC Light thường xem CRI 90 là mốc nên ưu tiên khi mua đèn học mới.
Không phải vì CRI 80 không dùng được.
Mà vì CRI 90 hiện nay đã khá phổ biến, và nó cho nền ánh sáng tốt hơn cho học tập hằng ngày.
Khác biệt lớn nhất giữa CRI 80 và CRI 90
Khác biệt lớn nhất nằm ở độ trung thực màu sắc.
Với CRI 80, màu sắc vẫn nhìn được, nhưng có thể hơi lệch, thiếu tự nhiên hoặc kém sâu.
Với CRI 90, màu sắc thường gần thật hơn, nhìn mềm và dễ chịu hơn.
Ví dụ:
- Màu đỏ, xanh, vàng trong sách nhìn tự nhiên hơn
- Tranh ảnh ít bị nhợt hơn
- Màu giấy và màu mực dễ chịu hơn
- Vật dụng trên bàn nhìn ít “giả” hơn
Phần này không phải lúc nào cũng đập vào mắt ngay.
Không giống như bật đèn sáng hơn là thấy ngay.
Nhưng nếu đặt hai đèn cạnh nhau, nhiều người sẽ thấy CRI 90 cho cảm giác ánh sáng tốt hơn.
CRI 90 có sáng hơn CRI 80 không?
Không.
Đây là điểm rất dễ nhầm.
CRI 90 không có nghĩa là đèn sáng hơn CRI 80.
Độ sáng trên bàn học phải xem Lux, không phải CRI.
Có thể có một chiếc đèn CRI 90 nhưng độ rọi yếu. Cũng có thể có một chiếc đèn CRI 80 nhưng chiếu sáng rất mạnh.
CRI chỉ nói về màu sắc.
Lux mới nói về lượng ánh sáng chiếu tới mặt bàn.
Vì vậy, khi chọn đèn học, không nên chỉ nhìn CRI rồi kết luận đèn đủ sáng.
Một chiếc đèn tốt cần cả hai:
- Đủ Lux để nhìn rõ
- CRI đủ cao để màu sắc tự nhiên hơn
CRI 90 có tốt cho mắt hơn CRI 80 không?
Có thể tốt hơn về cảm nhận ánh sáng, nhưng không nên nói quá mức.
CRI 90 giúp màu sắc nhìn tự nhiên hơn, dễ chịu hơn. Khi đọc sách có hình ảnh, học mỹ thuật hoặc nhìn tài liệu màu, trải nghiệm thường tốt hơn CRI 80.
Nhưng CRI 90 không có nghĩa là “bảo vệ mắt tuyệt đối”.
Mỏi mắt còn đến từ nhiều yếu tố khác:
- Đèn thiếu sáng
- Đèn quá sáng
- Ánh sáng bị chói
- Đèn nhấp nháy
- Vùng sáng hẹp
- Đặt đèn sai góc
- Học quá lâu không nghỉ
Nói đúng hơn:
CRI 90 là lựa chọn tốt hơn CRI 80 cho chất lượng màu sắc, nhưng mắt có dễ chịu hay không còn phụ thuộc vào cả hệ ánh sáng.
Khi nào CRI 80 là đủ?
CRI 80 có thể đủ trong một số trường hợp:
- Dùng đèn phụ, không phải đèn học chính
- Thời gian sử dụng ngắn
- Không cần nhìn màu chính xác
- Ngân sách rất hạn chế
- Đèn có các yếu tố khác khá tốt như đủ Lux, ít Flicker, chống chói ổn
Nếu chỉ dùng đèn để chiếu sáng tạm thời, CRI 80 không phải vấn đề quá lớn.
Nhưng nếu mua đèn học chính cho trẻ, dùng hằng ngày, học lâu vào buổi tối, CRI 80 không phải lựa chọn mình ưu tiên.
Dùng được.
Nhưng chưa phải mức nên chọn nếu có lựa chọn tốt hơn.
Khi nào nên chọn CRI 90?
Nên chọn CRI 90 nếu:
- Mua đèn học chính
- Trẻ học hằng ngày dưới đèn
- Có đọc sách, xem tranh ảnh, dùng bút màu
- Người dùng nhạy với chất lượng ánh sáng
- Muốn ánh sáng nhìn tự nhiên hơn
- Chênh lệch giá không quá lớn
Với đa số học sinh, sinh viên và người làm việc tại bàn, CRI 90 là mức hợp lý.
Không quá thấp.
Cũng không quá đắt đỏ như nhiều mẫu CRI rất cao.
Nó là điểm cân bằng tốt.
Có nên trả thêm tiền để chọn CRI 90 không?
Có, nếu mức chênh lệch hợp lý.
Nếu hai mẫu đèn tương đương nhau về Flicker, Lux, chống chói, vùng sáng và thiết kế, mẫu CRI 90 thường đáng chọn hơn mẫu CRI 80.
Nhưng nếu phải đánh đổi thì cần xem kỹ.
Ví dụ:
- Đèn A: CRI 90 nhưng vùng sáng hẹp, chói, không rõ Flicker
- Đèn B: CRI 80 nhưng đủ Lux, chống chói tốt, ít Flicker
Trong trường hợp này, đèn B có thể vẫn dễ dùng hơn.
Không phải cứ CRI 90 là thắng.
Nhưng nếu các yếu tố nền tảng tương đương, CRI 90 là lựa chọn tốt hơn.
CRI 80 hay CRI 90 quan trọng hơn Flicker?
Không.
Flicker thường nên ưu tiên trước việc nâng CRI.
Nếu đèn nhấp nháy nhiều, dùng lâu có thể khó chịu dù CRI cao. Trong khi đó, khác biệt giữa CRI 80 và CRI 90 chủ yếu nằm ở màu sắc.
Vì vậy, khi chọn đèn học, thứ tự hợp lý hơn là:
- Flicker thấp
- Đủ Lux trên mặt bàn
- Chống chói tốt
- Vùng sáng đủ rộng và đều
- CRI từ 90 trở lên nếu có điều kiện
- CCT phù hợp
CRI quan trọng.
Nhưng không nên đặt nó lên trên mọi thứ.
Sai lầm phổ biến khi so sánh CRI 80 và CRI 90
Nghĩ CRI 90 sáng hơn CRI 80
Không đúng. CRI không đo độ sáng.
Nghĩ CRI 80 là xấu hoàn toàn
Không hẳn. CRI 80 vẫn dùng được cho nhiều nhu cầu cơ bản.
Nghĩ CRI 90 là đủ để gọi là đèn tốt
Chưa đủ. Đèn còn cần ít Flicker, đủ Lux và chống chói tốt.
Chỉ nhìn CRI mà bỏ qua trải nghiệm thật
Đây là lỗi hay gặp. Thông số đẹp nhưng ánh sáng gắt, vùng sáng hẹp thì dùng lâu vẫn không thoải mái.
Nên chọn CRI 80 hay CRI 90 cho đèn học?
Nếu mua đèn học mới, DCC Light khuyến nghị nên ưu tiên CRI 90.
Đây là mức cân bằng tốt cho học tập hằng ngày. Màu sắc tự nhiên hơn CRI 80, nhưng không quá “chạy đua thông số” như CRI 95 hoặc cao hơn.
Tuy nhiên, CRI 90 chỉ thật sự đáng chọn khi các yếu tố khác cũng ổn:
- Đèn đủ sáng trên mặt bàn
- Ít nhấp nháy
- Không gây chói
- Vùng sáng tương đối đều
- CCT khoảng 4000K–5000K
- Góc chiếu dễ điều chỉnh
Nếu một chiếc đèn CRI 90 nhưng thiếu những yếu tố này, chưa chắc tốt hơn một mẫu CRI 80 được thiết kế ánh sáng tốt hơn.
Nói gọn:
CRI 80 dùng được.
CRI 90 nên ưu tiên.
Nhưng đừng chọn đèn chỉ vì CRI.
Checklist nhanh khi chọn giữa CRI 80 và CRI 90
- Đây có phải đèn học chính không?
- Có dùng hằng ngày không?
- Chênh lệch giá giữa CRI 80 và CRI 90 có hợp lý không?
- Đèn CRI 90 có đủ Lux không?
- Đèn có Flicker thấp không?
- Đèn có chống chói tốt không?
- Vùng sáng có đủ rộng không?
- CCT có phù hợp học tập không?
- Có cần nhìn màu chính xác không?
Nếu là đèn học chính và ngân sách cho phép, CRI 90 thường là lựa chọn đáng ưu tiên hơn.
Nên hiểu khác biệt CRI 80 và CRI 90 thế nào?
CRI 80 và CRI 90 khác nhau chủ yếu ở khả năng tái hiện màu sắc.
CRI 80 đủ dùng cho nhiều nhu cầu cơ bản.
CRI 90 cho màu sắc tự nhiên hơn, dễ chịu hơn và phù hợp hơn với đèn học dùng hằng ngày.
Nếu chỉ chọn theo CRI, CRI 90 tốt hơn.
Nhưng khi chọn đèn học thật, cần nhìn cả hệ ánh sáng: Flicker, Lux, chống chói, vùng sáng, CCT và cách đặt đèn.
Đèn học tốt không chỉ hơn nhau ở một con số.
Nó phải dễ dùng trong nhiều giờ.
