Đèn đủ sáng là cần thiết, nhưng nếu ánh sáng bị chói thì mắt vẫn rất nhanh mệt. Đây là lý do có những chiếc đèn nhìn rất sáng, thông số có vẻ tốt, nhưng học lâu lại khó chịu.
Với đèn học chống cận, chống chói là tiêu chí rất quan trọng. Vì ánh sáng không chỉ cần đủ Lux, mà còn phải dễ chịu khi nhìn lâu. Cùng DCC LIGHT tìm hiểu ngay sau đây nhé.
Đèn gây chói là gì?
Đèn gây chói là khi ánh sáng quá gắt, chiếu thẳng vào mắt hoặc phản xạ mạnh từ mặt bàn, mặt giấy, màn hình.
Có hai kiểu chói thường gặp:
Chói trực tiếp
Là khi ánh sáng từ đèn chiếu thẳng vào mắt.
Ví dụ:
- Đầu đèn đặt quá thấp
- Bóng LED lộ rõ
- Chao đèn không che tốt
- Đèn đặt ngang tầm mắt
- Trẻ nhìn thấy trực tiếp nguồn sáng khi ngồi học
Kiểu chói này rất dễ gây khó chịu.
Chỉ cần ngồi sai góc là thấy ngay.
Chói phản xạ
Là khi ánh sáng chiếu xuống mặt bàn, mặt giấy hoặc màn hình rồi phản xạ ngược vào mắt.
Ví dụ:
- Mặt bàn trắng bóng
- Giấy in bóng
- Màn hình laptop phản chiếu ánh đèn
- Đèn chiếu quá gắt vào một điểm
- Góc chiếu không hợp lý
Kiểu chói này khó nhận ra hơn, nhưng dùng lâu vẫn rất mệt.
Vì sao chói làm mắt nhanh mệt?
Khi ánh sáng quá gắt, mắt phải liên tục điều chỉnh để thích nghi.
Đồng tử co lại.
Mắt cố giảm lượng ánh sáng đi vào.
Não cũng phải xử lý sự chênh lệch sáng mạnh giữa vùng quá sáng và vùng tối xung quanh.
Kết quả là người học dễ thấy:
- Căng mắt
- Mỏi mắt
- Nheo mắt
- Nhức đầu nhẹ
- Khó tập trung
- Muốn xoay đèn đi hướng khác
- Không muốn ngồi học lâu
Vấn đề không phải là thiếu sáng.
Mà là ánh sáng quá khó chịu.
Đây là điểm nhiều người hay nhầm.
Đèn sáng mạnh có phải là nguyên nhân gây chói không?
Có thể, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Đèn sáng mạnh dễ gây chói hơn nếu thiết kế kém hoặc đặt sai vị trí. Tuy nhiên, một chiếc đèn đủ sáng vẫn có thể dễ chịu nếu ánh sáng được tán đều, che nguồn sáng tốt và không chiếu thẳng vào mắt.
Ngược lại, một chiếc đèn không quá sáng vẫn có thể gây chói nếu bóng LED lộ rõ hoặc ánh sáng tập trung vào một điểm nhỏ.
Vì vậy, không nên chỉ hỏi đèn sáng bao nhiêu.
Cần hỏi thêm:
- Ánh sáng có đều không?
- Đèn có tấm tán sáng không?
- Có nhìn thấy bóng LED trực tiếp không?
- Mặt giấy có bị lóa không?
- Góc chiếu có hợp lý không?
Đèn học tốt không phải là đèn sáng nhất.
Đèn học tốt là đèn đủ sáng mà không gắt.
Chói có làm tăng nguy cơ cận thị không?
Không nên nói trực tiếp rằng đèn chói gây cận thị.
Cận thị liên quan đến nhiều yếu tố như thời gian nhìn gần kéo dài, khoảng cách học, tư thế, di truyền, thời gian ngoài trời và thói quen dùng màn hình.
Nhưng đèn chói có thể làm môi trường học tập kém đi.
Khi bị chói, trẻ dễ:
- Nheo mắt
- Cúi lệch người
- Xoay vở
- Ngồi sai tư thế
- Nhanh mỏi và mất tập trung
Những thói quen này không tốt cho học tập lâu dài.
Vì vậy, khi chọn đèn chống cận, không nên chỉ nhìn chữ “chống cận” trên bao bì. Hãy kiểm tra thật kỹ khả năng chống chói.
Dấu hiệu đèn học đang gây chói
Bạn có thể nhận biết khá nhanh qua các dấu hiệu sau:
- Trẻ hay nheo mắt khi học
- Trẻ xoay đầu đèn ra xa
- Mặt giấy bị lóa
- Nhìn thấy bóng LED quá rõ
- Đèn chiếu thẳng vào mắt
- Trẻ than nhức mắt, mỏi mắt
- Học một lúc là muốn nghỉ
- Màn hình laptop bị phản chiếu ánh đèn
- Giữa bàn sáng gắt nhưng xung quanh tối
Nếu có nhiều dấu hiệu trên, đèn có thể đang bị chói hoặc đặt sai góc.
Không nên vội tăng sáng thêm.
Có khi cần giảm sáng hoặc đổi vị trí đèn.
Vì sao mặt giấy bị lóa cũng làm mắt mệt?
Khi ánh sáng phản xạ mạnh từ mặt giấy, mắt phải nhìn chữ trên một nền quá sáng.
Chữ có thể vẫn rõ, nhưng cảm giác nhìn lâu không thoải mái.
Đặc biệt với giấy trắng bóng, sách in màu, vở có bề mặt phản quang hoặc bàn màu sáng, hiện tượng lóa dễ xảy ra hơn.
Một số người nghĩ bàn càng sáng càng tốt.
Không hẳn.
Nếu ánh sáng phản xạ quá mạnh, mắt vẫn nhanh mệt.
Vùng học cần đủ sáng, nhưng không nên sáng gắt.
Cách giảm chói khi dùng đèn học
1. Không để đèn chiếu thẳng vào mắt
Đầu đèn nên hướng xuống mặt bàn, không hướng vào mặt người ngồi học.
Khi ngồi đúng tư thế, trẻ không nên nhìn thấy trực tiếp bóng LED hoặc nguồn sáng quá gắt.
Nếu nhìn thấy rõ nguồn sáng, khả năng chói cao hơn.
2. Đặt đèn đúng bên tay
Nếu trẻ thuận tay phải, thường nên đặt đèn bên trái.
Nếu trẻ thuận tay trái, thường nên đặt đèn bên phải.
Cách này giúp giảm bóng tay khi viết và hạn chế việc phải xoay đèn vào góc khó chịu.
3. Điều chỉnh độ cao hợp lý
Đèn quá thấp dễ gây sáng gắt một điểm.
Đèn quá cao có thể làm thiếu sáng.
Với nhiều mẫu đèn bàn, khoảng cách đầu đèn tới mặt bàn khoảng 35–50 cm là mốc tham khảo dễ dùng.
Sau đó cần chỉnh theo thực tế.
Quan trọng là mặt bàn đủ sáng, nhưng mắt không bị lóa.
4. Ưu tiên đèn có tấm tán sáng
Tấm tán sáng giúp ánh sáng mềm hơn, giảm cảm giác gắt từ các hạt LED.
Đèn lộ bóng LED trực tiếp thường dễ gây khó chịu hơn, nhất là khi đặt gần mắt.
Nếu mua đèn học cho trẻ, nên ưu tiên mẫu có thiết kế chống chói rõ ràng, ánh sáng tỏa đều, không lộ điểm sáng quá mạnh.
5. Không để phòng quá tối
Chỉ bật đèn bàn trong phòng tối hoàn toàn có thể tạo chênh lệch sáng quá lớn.
Mặt bàn rất sáng, xung quanh rất tối.
Mắt phải thích nghi liên tục khi nhìn từ vở ra xung quanh.
Tốt hơn nên có ánh sáng nền nhẹ trong phòng, nhất là khi học buổi tối.
6. Giảm sáng nếu mặt giấy bị lóa
Nếu mặt giấy bị lóa, không nên cố chịu.
Hãy thử:
- Giảm mức sáng
- Nâng đầu đèn cao hơn một chút
- Đổi góc chiếu
- Dịch đèn sang bên
- Bật thêm ánh sáng phòng
- Tránh chiếu trực tiếp vào mặt giấy bóng
Đôi khi chỉ cần xoay đèn vài độ là dễ chịu hơn nhiều.
Checklist kiểm tra đèn có bị chói không
- Khi ngồi học có nhìn thấy bóng LED trực tiếp không?
- Ánh sáng có chiếu thẳng vào mắt không?
- Mặt giấy có bị lóa không?
- Màn hình có phản chiếu ánh đèn không?
- Giữa bàn có sáng gắt hơn nhiều so với xung quanh không?
- Trẻ có nheo mắt hoặc xoay đèn ra xa không?
- Đèn có tấm tán sáng không?
- Đèn có điều chỉnh được góc chiếu không?
- Phòng có ánh sáng nền nhẹ không?
- Học 15–20 phút có thấy mắt khó chịu không?
Nếu đèn đủ sáng nhưng vẫn làm mắt nhanh mệt, hãy kiểm tra chói trước khi tăng độ sáng.
Nên hiểu đúng về đèn gây chói
Đèn gây chói làm mắt nhanh mệt vì ánh sáng quá gắt, chiếu sai hướng hoặc phản xạ mạnh vào mắt. Khi đó, mắt phải liên tục điều chỉnh, người học dễ nheo mắt, căng mắt và mất tập trung.
Với đèn học, sáng thôi chưa đủ.
Ánh sáng phải đủ, đều, không nhấp nháy và không chói.
Nếu chọn đèn cho góc học tập lâu dài, chống chói nên được xem là tiêu chí chính, không phải tính năng phụ.
